De waarde van werk staat onder druk

Werk speelt een belangrijke rol in het leven. Het bepaalt voor een groot deel de maatschappelijke positie en het welzijn van mensen. Maatschappelijke trends als technologische vernieuwing en flexibilisering zijn van invloed op de waarde van werk.  Behalve betaald werk, neemt ook het maatschappelijk belang van onbetaald werk toe. Het project ‘De waarde van werk’ onderzoekt de waarde en waardering van betaald en onbetaald werk. De eerste publicatie in de reeks ‘Kort & Bondig’ vanuit onderzoeksinstituut AIAS-HSI van de Universiteit van Amsterdam is recent gepubliceerd.

Veranderingen in de waarde(ring) van werk
De publicatie schetst veranderingen in de waarde(ring) van werk in Nederland. De onderzoekers willen met dit onderzoek vaststellen op welke wijze de waarde(ring) van (betaald en onbetaald) werk in Nederland samenhangt met de kenmerken van het werk, de context waarin het werk wordt verricht en de kenmerken van de personen. Belangrijkste conclusie: de waarde van werk staat onder druk.

Motivaties voor werk
Op basis van langlopend internationaal onderzoek blijkt dat de ontwikkelingen die zich tussen 1997 en 2015 hebben voorgedaan niet altijd eenduidig zijn en niet simpel onder één noemer te brengen. De onderzoekers constateren dat er geen sprake lijkt te zijn van dat Nederlanders in algemene zin de intrinsieke aspecten van het werk (interessant en nuttig werk) steeds belangrijker gaan vinden ten koste van de extrinsieke aspecten (loon en zekerheid). Er is ook geen duidelijk verschil (toename of afname) van de kwaliteit van werk vast te stellen.

Wat vaststaat is dat de twee werkaspecten die voor Nederlanders het belangrijkste zijn, namelijk zekerheid en interessant werk, onder druk staan: zowel het aandeel werkenden dat vindt dat de baan zekerheid biedt als het aandeel dat een interessante baan heeft, is afgenomen. Interessante uitkomst is verder dat steeds meer werkenden hun werk nuttig vinden, terwijl recent nogal eens werd beweerd, dat steeds meer werkenden hun werk niet nuttig zouden vinden (zogenaamde ‘bullshit jobs’).

Internationaal perspectief
Wanneer we kijken naar landen om ons heen en de onderzoeksresultaten in internationale context plaatsen, staat de waarde van werk in Nederland wel degelijk onder druk. In ons land is het percentage werkenden dat zegt een hoog inkomen, een baan met zekerheid, een interessante of nuttige baan te hebben, minder toegenomen dan in andere landen of zelfs afgenomen. Wat verder vooral opvalt is dat de tevredenheid met de huidige baan in Nederland flink gedaald is, terwijl dit in andere landen juist gestegen is in de periode 1997 tot 2015. Waarom Nederland zich zo ongunstig onderscheidt van andere landen is lastig vast te stellen.

Vervolg
In volgende publicaties in de reeks ‘Kort & Bondig’ verwachten de onderzoekers meer licht te werpen op de achtergronden van de waarde van werk in Nederland. Zij maken hierbij gebruik van gegevens van een representatieve groep Nederlanders in de nieuwe Waarde van Werk Monitor. Daarbij zal ook aandacht worden besteed aan de relatie tussen de bestaande regelgeving rond werk en inkomen en de waarde van verschillende soorten werk.