Sustainability Skills

Beroepsonderwijs ontwikkelen om een duurzame economie mogelijk te maken

De ontwikkeling van concrete, duurzame vaardigheden in het beroepsonderwijs is een belangrijke voorwaarde voor de transitie naar een duurzame economie, maar loopt achter ten opzichte van ontwikkelingen in het bedrijfsleven.

De Coöperatie Leren Voor Morgen zet zich in voor toekomstgericht onderwijs. Leren voor Morgen heeft onderzocht hoe het beroepsonderwijs moet worden vernieuwd om te voorkomen dat er een tekort aan vakmensen ontstaat. Als onderdeel van ons overkoepelende thema Sustainability Skills ondersteunen we de projecten Circular Skills en SustainaBul. Deze projecten dragen bij aan de kwaliteit en de kwantiteit van opleidingen – van vo tot hbo – met duurzaamheid in het curriculum. Deze opleidingen zijn hard nodig voor de transities naar een duurzame economie. Zo heeft het meerjarige programma ‘Circular Skills’ het doel om eind 2023 tenminste 25% van de leerlingen en studenten in het gekozen werkveld te bereiken met goed onderwijs over de circulaire economie.
 

In 2021 lag de focus van het project op het beroepsonderwijs in de sector ‘maakindustrie en bouwsector’, omdat daar op dit moment de grootste vraag naar circulair geschoolde werknemers is. In beide sectoren is een inventarisatie van de benodigde vaardigheden vastgelegd in het Kennisdocument: ‘Circular Skills: Textiel- en meubelindustrieën’. In het kader van onderwijsvernieuwing in het hbo – en passend bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt – zijn twee pilotprojecten succesvol uitgevoerd bij Hogeschool Windesheim en Hogeschool Utrecht. Ook is er een publiek-private samenwerking rondom circulair bouwen opgezet met bouwbedrijven Kloet, Dijkshoorn en Meerbouw (afdeling Rotterdam): ‘Purpose Works’. Verder is er een handleiding voor onderwijs- en schoolbeleid ontwikkeld op scholen om vaardigheden structureel te verankeren: de Routekaart Duurzaam Onderwijs. Deze helpt scholen om een visie voor duurzame ontwikkeling te formuleren en uit te werken in een strategie, in lijn met de ‘Whole School Approach’. Tenslotte is er een vmbo-examenvak ontwikkeld: reparatievaardigheden. Dit vak is ingediend als curriculum in de regio Zwolle. Daarnaast wordt gewerkt aan een inspiratiegids voor docenten die het vak willen gaan geven in andere regio’s.

Met een aantal succesvolle pilots is kleinschalig geëxperimenteerd met vernieuwende onderwijstechnieken, -vormen en -materialen. Hierdoor groeit het programma Sustainability Skills tot een aanbod waarmee onderwijsinstellingen systematisch hun eigen visie op onderwijs voor een duurzame maatschappij kunnen vormgeven en uitvoeren. De pilots vormen bouwstenen voor een infrastructuur die op middellange termijn kan opschalen. Sustainability Skills helpt een groot aantal scholen om zelfstandig en in de eigen regio de weg naar werk te realiseren.

Voortbouwend op de systeemverandering die hierboven wordt omschreven, wordt op lange termijn bijgedragen aan een herpositionering van het onderwijs ten opzichte van het bedrijfsleven, de arbeidsmarkt en – in bredere zin – de maatschappij. Onderwijsinstellingen die circulaire vaardigheden in de kern van hun onderwijs hebben geïntegreerd, treden op als aanjagers van innovatie en leveranciers van de benodigde kennis, expertise en menselijk vermogen om de circulaire economie te realiseren. Zij zijn dé verbindende factor in hun regio, zelflerende en wendbare organisaties. Ze hebben visie en daadkracht.
 

In 2022 gaat het project Sustainability Skills zich conform het vierjarenplan van de coöperatie focussen op het aspect ‘Omgeving’ van de ‘Whole School Approach’. In het kader van deze focus zullen er projecten worden georganiseerd om de band tussen scholen en lokale ondernemers, organisaties, bewoners en overheden aan te halen, ten behoeve van leren voor duurzame ontwikkeling. De nadruk komt te liggen op regionale samenwerking en kennisontwikkeling, bijvoorbeeld in de vorm van regionale expertisecentra (REC). Dit past in onze ambitie om het onderwijs en bedrijven samen te laten werken aan een duurzame economie.

Ook wordt het project in 2022 uitgebreid met het ontwikkelen van de SustainaBUL. Het coöperatieve ranking instrument SustainaBul middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en voortgezet onderwijs (vo), ontwikkeld door de Coöperatie Leren voor Morgen, geeft niet alleen een duwtje aan bestuurders, maar helpt ze ook door inzichtelijk te maken waar verbeteringen mogelijk zijn en wie ze daarbij kan helpen. Tegelijkertijd wordt met dit instrument gebouwd aan een learning community voor betrokkenen in het mbo en vo om te werken aan structurele verankering van duurzaamheid in het onderwijs in samenwerking met ondernemers, overheden en gebruikmakend van de vernieuwingsdrang van de opkomende generatie (studenten).

“In 2021 hebben we weer prachtige vernieuwingen aangebracht in het onderwijs, op het gebied van circulaire mode en textiel, kernvaardigheden voor docenten in opleiding, een nieuw vak over repareren voor het vmbo en een schitterend talentprogramma rondom leiderschap voor de circulaire transitie. De samenwerking met de Goldschmeding Foundation heeft ons geholpen om het vraagstuk ‘opleiden voor transities’ systemisch integraal te benaderen en onze visie om te zetten tot impact in de praktijk.”

– Daan de Kruijf, Circular Skills Lead bij Leren voor Morgen