Ex’tax

Een herziening van het belastingsysteem ter bevordering van de circulaire economie.

De Nederlandse overheid heeft als doel om in 2030 voor 50% circulair te zijn en de CO2-uitstoot met 49% verminderd te hebben ten opzichte van 1990. Ambitieuze doelstellingen die transities vragen op verschillende terreinen. Naast serieuze inspanningen in sectoren als landbouw, transport en milieu, vraagt het ook om aanpassingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Echter zijn er ook andere factoren die deze doelen tegenwerken: financiële prikkels in het belastingstelsel.

Impact van het belastingstelsel op circulariteit
De economie wordt gestuurd door belastingen. Als de belasting op arbeid hoog is, zullen bedrijven proberen om het aantal werknemers laag te houden. Als de belasting op energie en natuurlijke hulpbronnen hoog is, zullen deze efficiënter gebruikt worden. Het huidige fiscale systeem is er niet op gestoeld de werkloosheid laag te houden en uitputting van onze natuurlijke hulpbronnen tegen te gaan. Daarom pleit het Ex’tax Project voor een herziening van het belastingsysteem, zodat het beter aansluit op de uitdagingen van onze tijd. Deze verschuiving is een randvoorwaarde om een circulaire economie te creëren, waar welvaart minder gebaseerd is op het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en meer op de voordelen van menselijke hulpbronnen; duurzame welvaart ondanks de schaarste van natuurlijke hulpbronnen.

Internationale noodzaak
De noodzaak van aanpassingen aan het belastingstelsel wordt zowel in Nederland als internationaal wijd erkend. Hoe ziet een lange termijn herstructurering van belastingen eruit en wat zijn de effecten op de economie, de werkgelegenheid, het milieu en verschillende sectoren? Dat is in 2014 en 2016 al eens door Ex’tax onderzocht in Nederland en binnen de Europese Unie wordt de urgentie inmiddels breed gevoeld. Een belangrijke volgende stap is dat Nederland, als koploper van de circulaire economie én bakermat van internationale fiscale expertise, een voorbeeldfunctie neemt binnen de Europese Unie op het thema belastingen voor de inclusieve circulaire economie.

Centrale vragen
Dit project voorziet in een beleidsverkenning, een survey/marktonderzoek onder bedrijven en een communicatiecampagne. De keuzes en bijbehorende berekeningen kunnen tevens door de politieke partijen worden meegenomen in partijprogramma’s in de aanloop naar de verkiezingen in maart 2021.

In het project staan drie vragen centraal:

  1. Welke aanpassingen aan het Nederlandse (en uiteindelijk ook het Europese) belastingsysteem zijn noodzakelijk?
  2. Wat zijn de effecten van deze aanpassingen op de economie, werkgelegenheid, milieu en verschillende sectoren?
  3. Welke risico’s en kansen zien ondernemers als het belastingstelsel wordt aangepast aan de circulaire doelen? Wat zijn de effecten voor sociale ondernemingen en circulaire business modellen?

Het doel van het project is om antwoorden op bovenstaande vragen te leveren in data, visualisaties en praktijkvoorbeelden, waarmee uiteindelijk beleid kan worden beïnvloed.

Foto header: timJ

Femke Groothuis - Ex'tax
Femke Groothuis Projectleider