Homo Florens (afgerond 2021)

Op weg naar een nieuw mensbeeld voor de economie

Het doel van dit project was te onderzoeken hoe een nieuw mensbeeld (van ‘de bloeiende mens’) kan helpen om tot een duurzame en menswaardige samenleving te komen. In veel delen van de wereld overheerst nog altijd het beeld van de mens als Homo Economicus (de economische mens), waarin mensen vooral hun eigen behoeften willen bevredigen. De laatste wetenschappelijke inzichten zetten echter vraagtekens bij deze duiding van de mens.

 

Eigen belang én geloof, hoop en liefde?

Mensen lijken immers niet altijd uit eigenbelang te handelen, en daarnaast hebben mensen niet alleen nood aan het bevredigen van hun eigen behoeften maar ook aan zingeving (“geloof”), een mooie toekomst (“hoop”) en betekenisvolle relaties (“liefde”). Het incorporeren van deze deugden is essentieel voor de transitie naar een duurzame en menswaardige samenleving. 

 

Van Homo Economicus via Homo Amans naar Homo Florens

In 2018 zijn medewerkers van het Leuvense Institute of Leadership and Social Ethics (ILSE) gestart om het dominante economische mensbeeld te herbekijken en te verrijken met bouwstenen uit verschillende wetenschappelijke disciplines. Tijdens de beginfase van dit project formuleerden wetenschappers van ILSE de onderzoeksvragen voor het internationale onderzoek van de tweede fase. Waar dit eerst onder de titel  Homo Amans  (de liefhebbende mens) gebeurde, werd in 2020 de projectnaam aangepast. De term  Homo Florens  (de bloeiende mens) doet meer recht aan de onderkenning dat de mens tot bloei komt juist in het relationele aspect. 

 

Vervolgonderzoek en valorisatie in onderwijs en bedrijfsleven

De aanvraag voor een verdiepende verkenning van een meerjarig wetenschappelijk onderzoeksproject onder de naam ‘Towards a Relational Anthropology Cultivating an Economics of Human Flourishing’ bij de John Templeton Foundation is helaas niet gehonoreerd. Wel werd de bundel ‘Relational Anthropology for Contemporary Economics: A Multidisciplinary Approach’ eind 2021 geaccepteerd door Springer en is daar via open acces verkrijgbaar.  

Begin 2021 is een succesvolle pilotcursus gegeven aan een groep nationale en internationale studenten van het Windesheim Honours College en van het Institute for Leadership & Communication Studies in Rabat (Marokko): ‘Human Flourishing and New Economic Paradigms: Explorations in Anthropology and Leadership’.  

Er wordt een praktijkgericht vervolg aan dit project gegeven binnen het programma Menswaardige Economie onder de naam ‘Homo Florens gaat naar school’. Hierin wordt gekeken hoe het Homo Florens-gedachtengoed kan landen in onderwijs en scholing. Dat gebeurt o.a. via het eind 2021 opgestarte project ‘Homo Florens in het Hoger Economisch Onderwijs’ en een soortgelijk project, maar dan gericht op ‘Executive Education’ voor organisaties.  

Tot slot is in het voorjaar van 2022 bij M&O een publicatie verschenen, genaamd ‘Homo Amans: op zoek naar een bredere economische antropologie’. Daarmee is dit project op een bevredigende en ook voor de toekomst waardevolle manier afgerond.  

 

Prof. Dr. Patrick Nullens Chairman & founder bij het Institute of Leadership and Social Ethics (Evangelische Theologische Faculteit Leuven)