Ga naar de inhoud
Sectoren van de Toekomst
Toekomstbestendig Werk

Sectoren van de Toekomst

Een onderzoek naar de veranderende vraag naar arbeid, hoe overheidsbeleid hierop inspeelt en hoe dat zich verhoudt tot duurzame economische groei

Partner(s)

SEO Economisch Onderzoek
Instituut voor Publieke Economie

Looptijd Mei 2026 - mei 2027

Maatschappelijke urgentie

De arbeidsmarkt is geen eindeloze vijver: hij is krap en werkgevers, inclusief de overheid, concurreren terwijl zij moeten transformeren. Tegelijk ondermijnt de overheid haar eigen ambities doordat beleid onvoldoende wordt getoetst aan de beschikbare arbeid in 2030, waardoor maatregelen elkaar onbedoeld tegenwerken.

Ambitie project

Sectoren van de Toekomst laat zien dat integraal samenwerken nodig is. We maken zichtbaar waar beleid wringt en hoe sectorstructuur, arbeidsvraag en groei samenhangen, en helpen met data en scenario’s beleidsmakers scherpere keuzes te maken voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt in 2030 en 2040.

Impactdoelstelling

Het ontwikkelen van een breed gedragen methode waarmee beleidsmakers arbeidsmarktkrapte, duurzaamheid, digitalisering en demografie integraal kunnen meenemen in toekomstbestendig beleid.

Status

De eerste fase heeft geleid tot een integraal macrobeeld, een eerste dashboard en brede bewustwording bij beleidsmakers. In deze vervolgfase werken we aan verdere toepassing en structurele verankering als beleidsinstrument.

In het kort

Beslissingen over beleid hebben invloed op ons land en op de arbeidsmarkt in zijn geheel. Momenteel wordt er echter niet vaak gezamenlijk of integraal naar beleidsbeslissingen gekeken. Hierdoor weten we niet zeker of beleidskeuzes bijdragen aan het Nederland dat we als samenleving willen, of dat het werk van nu in de toekomst nog relevant is. Dit project richt zich daarom op het creëren van lange termijn bewustwording bij beleidsmakers over de noodzaak van integraal beleid.

In Nederland zien we vaak dat overheidsbeleid slechts gericht is op bijvoorbeeld één sector, één beleidsdoel of één economische ontwikkeling, terwijl ontwikkelingen en transities op diverse gebieden vragen om een integrale aanpak. Door vergrijzing groeit bijvoorbeeld de vraag naar zorg, maar de eisen aan kosten, toegang en kwaliteit blijven hetzelfde. Klimaat- en grondstoffenbeleid zorgt ervoor dat sommige sectoren krimpen, terwijl industriepolitiek andere sectoren in stand houdt. Al dit soort beslissingen ten aanzien van beleid (die resulteren in beleidsaanpakken) hebben invloed op ons land en effect op arbeidsmarktbeleid. Toch zien we een gezamenlijke discussie weinig voorbijkomen. In dit vervolgproject worden de inzichten uit het eerdere onderzoek verder gebracht in de praktijk. Dat gebeurt via drie sporen:

  1. Scenario’s voor de toekomstige arbeidsmarkt ontwikkelen
    Het project werkt met data aan toekomstscenario’s rond onder meer digitalisering, demografie en duurzaamheid. Daarmee wordt zichtbaar hoe verschillende beleidskeuzes uitwerken op de arbeidsmarkt.

  2. Een dashboard verder ontwikkelen en toepassen
    Het bestaande dashboard wordt verbeterd en ingezet op concrete beleidsdossiers. Zo kunnen beleidsmakers zien aan welke “knoppen” zij draaien en wat de impliciete effecten van beleid zijn op arbeid en sectoren.

  3. Kennis verspreiden en beleidsdialoog organiseren
    De inzichten worden vertaald naar communicatieproducten zoals artikelen, presentaties, werksessies en een bijeenkomst in Nieuwspoort. Daarmee wil het project niet alleen analyseren, maar ook agenderen en gedragsverandering in beleidsvorming stimuleren.

“De arbeidsmarkt verandert voortdurend: banen verdwijnen en banen ontstaan, beïnvloed door overheidsbeleid. Met ons overzicht kunnen we als maatschappij bewuster sturen op arbeidsmarktbewegingen die het maatschappelijk belang dienen.”
Daniël van Vuuren
Clusterhoofd Sociale Zekerheid SEO Economisch Onderzoek

Integraal beleid voor de lange termijn

Het project wilt beleidsmakers bewust maken van de langetermijn noodzaak voor een integrale aanpak. Hiervoor was eerst een goed overzicht nodig. Nu kunnen de logische stappen worden gezet richting toekomstbestendig werkgelegenheidsbeleid. Met het rapport hebben we beleidsmakers bewust gemaakt dat er problemen zijn, en vervolgens waar die problemen zitten. Dit is essentieel voor het ontwikkelen van toekomstbestendig beleid op de lange termijn, richting 2030 en 2050.

Dit project biedt de inhoudelijke basis door het creëren van een macrobeeld. Door beleidsmakers op tijd te betrekken en hun vragen mee te nemen, zorgt het project ervoor dat die basis overtuigend is. Zo kunnen de conclusies beter aansluiten en meer impact maken. Naast kennis opbouwen is het tweede doel van dit project om beleidsmakers vanaf het begin erbij te betrekken, zodat de uiteindelijke bewustwording maximaal is.

"Onze economie verandert door vergrijzing, digitalisering en verduurzaming. Dus zal ook de arbeidsmarkt in de toekomst flink veranderen. In dit project onderzoeken we welke sectoren gaan groeien en krimpen. Daarbij onderzoeken we ook welke rol overheidsbeleid hierin speelt."
Vinzenz Ziesemer
Directeur Instituut voor Publieke Economie

Verder lezen

Website Instituut voor Publieke Economie
Website SEO Economisch Onderzoek