VIDEOTRANSCRIPT | Wilfred Sonsma (Avans Hogeschool): Waarom hogescholen hun economieonderwijs vernieuwen met oog voor ethiek en brede welvaart
Dieuwke Teertstra, NOS Radio 1 journaal: “Tien Nederlandse hogescholen gaan hun opleidingen economie vernieuwen. Het doel? Studenten moeten er niet alleen meer leren over geld en winst, maar ook over welvaart in bredere zin. Denk dan aan sociale gelijkheid, leefbaarheid en arbeidsparticipatie. Winfred Sonsma is projectleider bij de Avans Hogeschool, een van de tien scholen die meedoet aan die samenwerking. Goeiemiddag.”
Winfred Sonsma, Avans Hogeschool: “Goeiemiddag.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Waarom vinden jullie dat belangrijk?”
Avans-Winfred Sonsma: “De samenwerking, omdat we met elkaar veel verder en veel mooiere dingen kunnen ontwikkelen dan dat we dat alleen kunnen doen. En dat je ook vanuit verschillende invalshoeken deze samenwerking kan vormgeven.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Maar eigenlijk, waarom vinden jullie het vooral belangrijk, bedoel ik, dat studenten niet alleen maar leren over geld, maar ook over die bredere welvaart?”
Avans-Winfred Sonsma: “Omdat ik denk dat we dagelijks ervaren dat er grenzen zijn aan de groei, dus alleen maar richten op geld en financiële waardes is te beperkt. Je moet ook rekening houden met de impact die je als bedrijf maakt op de energievoorzieningen, op het feit dat er sociale ongelijkheid ontstaat, op het feit dat je heel veel energiebronnen verbruikt die niet meer te herstellen zijn. En dat gegeven moet je meegeven aan studenten. Want zij bepalen in de toekomst hoe onze maatschappij en onze economie eruit zien.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “En is dat een nieuw inzicht binnen de economie of binnen de opleidingen economie?”
Avans-Winfred Sonsma: “Het is niet nieuw in die zin dat er decennia geleden al heel veel aandacht aan werd besteed. Toen heette dat welvaartseconomie en welvaartstheorie. Het is wel nieuw omdat er op dit moment een andere dominante opvatting is, namelijk de focus op geld en de financiële waarde. En die is iets te dominant, dus we moeten wat breder trekken om te zorgen dat we weer naar een situatie toegaan waar iedereen op een rechtvaardige manier baat bij heeft.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Als je het heel concreet maakt, wat ontbreekt er dan nu in de opleiding?”
Avans-Wilfred Sonsma: “Het andere perspectief dan financieel-economische waarden. Namelijk ook sociale waarde, ecologische waarde en maatschappelijke waarde.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “En hoe zou dat er bijvoorbeeld in een vak uit kunnen zien?”
Avans-Winfred Sonsma: “Stel ik ben een bedrijf en ik moet gaan investeren in een nieuwe manier om producten te maken, dan kan ik kijken wat financieel gezien het meest aantrekkelijk is. Maar ik kan ook kijken wat de maatschappelijke impact kan zijn, of de ecologische gevolgen. Stel ik ben een bedrijf en ik ga mijn bedrijfsfaciliteit overhevelen naar China. Dan is dat wellicht goedkoper. Dat heeft voor de winst heel veel positieve gevolgen. Maar wordt het daar ook geproduceerd rekening houdend met het milieu, rekening houdend met gevolgen van sociale gelegenheid daar, rekening houdend met het verlies aan biodiversiteit. Als het antwoord daar nee op is, dan moet je als bedrijf een afweging maken: ga ik voor het geld of ga ik voor de impact op langere termijn, en in dit geval de impact in een andere regio.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Ofwel, ga je voor de financiële winst of voor winst op andere terreinen.”
Avans-Winfred Sonsma: “Ja.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Jullie willen ook de rol van docenten gaan aanpakken. Want wat moeten die anders gaan doen?”
Avans-Winfred Sonsma: “Daar waar je je vroeger in feite kon richten op: maakt het bedrijf meer winst, moet je nu als docent ook beseffen dat je andere keuzes moet proberen te maken en de studenten daar een rol in weten te geven. Vroeger was je een expert, als je meer winst maakte was het goed. En tegenwoordig moet je bij studenten ook duidelijk maken dat het een afweging is tussen geld en ecologie, geld en mens.”
“En dat vraagt dus een andere rol van een docent. Soms vinden ze dat leuk, soms zijn ze uit het werkveld wat wij noemen uit het bedrijfsleven afkomstig en hebben ze vroeger hele mooie dingen gedaan, alleen hebben ze geen praktijkvoorbeelden als het anders moet. En dat maakt dat je docenten ook moet helpen om die rol goed in te vullen.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “En hoe doen jullie dat?”
Avans-Winfred Sonsma: “Hetzij door het onderwijsmateriaal te ontwikkelen en daar docentprofessionalisering aan te koppelen, ofwel trainingen. Hetzij, en dat is een ander traject wat vanuit de Goldschmeding Foundation is gefinancierd, een heel traject rondom ethiek en hoe breng je dat over aan studenten? Dus dat is een stuk docentprofessionalisering wat ook wordt vormgegeven.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “En wat hoopt u dat er verandert bij studenten?”
Avans-Winfred Sonsma: “Ik denk dat een aantal studenten al heel erg bezig is met brede welvaart of met maatschappelijke impact die zij maken. Maar in de brede zin hopen we dat alle studenten beseffen dat er meer is dan alleen geld. En dat ze dus andere keuzes moeten maken, want uiteindelijk bepalen zij in toekomst wat er moet gaan gebeuren voor ons.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Wanneer is dit project een succes volgens u?”
Avans-Winfred Sonsma: “Als je mij die vraag vier jaar geleden had gezegd: als alle drie de hogescholen die we toen hadden meedoen. Ik ben nu positiever. Ik denk dat we sneller een succes maken als alle hbo-instellingen datgene wat in de vijf projecten wordt ontwikkeld binnen nu en drie jaar hebben omarmd, en dat heel veel studenten er baat bij hebben.”
NOS-Dieuwke Teertstra: “Veel succes en ook bedankt Winfried Sonsma van de Avans Hogeschool.”
