Wat als een arbeidscontract begint bij vertrouwen?

Een contract dat past bij wie je als organisatie wilt zijn

Een eerste inzicht komt in alle drie de organisaties terug: Conscious Contracting biedt organisaties de mogelijkheid om hun arbeidsovereenkomst beter te laten aansluiten bij de manier waarop zij met medewerkers willen omgaan. 

Bij Vattenfall werden de bestaande overeenkomsten bijvoorbeeld als formeel en onpersoonlijk ervaren. De organisatie bracht het aantal contractvarianten terug, kortte de overeenkomst in en koos voor persoonlijker taalgebruik. 'Werkgever' en 'werknemer' werden bijvoorbeeld 'wij' en 'jij'. Ook kernwaarden, de kernactiviteiten van de organisatie en wederzijdse verwachtingen kregen explicieter een plek. Zo sluit het contract beter aan bij de cultuur en waarden die de organisatie wil uitdragen. 

Webmastery koos vanuit diezelfde gedachte voor een arbeidsovereenkomst van één A4, waarin vertrouwen en gelijkwaardigheid het uitgangspunt vormen. Eisen werden waar mogelijk wensen en boete- en concurrentiebedingen verdwenen. Daarmee werd het contract niet alleen korter, maar ook een weerspiegeling van de manier waarop Webmastery de samenwerking met medewerkers wil vormgeven. Bij Gemeente Alkmaar werd juist kritisch gekeken naar bepalingen die een warm welkom in de weg stonden. Zo begon het oude contract voor tijdelijke medewerkers met de mededeling dat hun dienstverband bij afloop automatisch werd opgezegd. Dat past niet bij de duurzame arbeidsrelatie die de gemeente wil aangaan. 

Begrijpelijker én eenvoudiger

De verkenning wijst daarnaast op een praktisch effect. De nieuwe overeenkomsten zijn korter, toegankelijker en bevatten minder juridisch jargon. Medewerkers geven aan beter te begrijpen wat er staat en waar zij aan toe zijn. 

Dat lijkt ook voordelen voor de organisatie te hebben. Bij alle drie de organisaties worden minder vragen aan HR gesteld. Bij Vattenfall maakt het kleinere aantal contractvarianten bovendien het beheer eenvoudiger. Zo lijkt een overeenkomst die begrijpelijker is voor medewerkers, tegelijkertijd eenvoudiger te werken voor de organisatie. 

Het contract zet de toon, maar is niet het hele verhaal

Misschien wel de interessantste bevinding gaat over de rol die het contract speelt aan het begin van de arbeidsrelatie. Medewerkers bij Webmastery noemen het contract persoonlijker en gericht op samen dingen doen. Bij Gemeente Alkmaar zeggen medewerkers dat zij zich persoonlijk aangesproken voelen en dat de arbeidsovereenkomst "de toon van de samenwerking" zet. 

Tegelijkertijd staat zo'n contract niet op zichzelf. Conscious Contracting krijgt juist betekenis wanneer de uitgangspunten ook terugkomen in andere momenten en processen binnen de organisatie. Bij Gemeente Alkmaar is bijvoorbeeld te zien dat het gedachtegoed ook doorwerkt buiten de arbeidsovereenkomst, terwijl de organisatie op andere vlakken eveneens werkt aan een andere manier van samenwerken. Het contract kan daarmee worden gezien als onderdeel van een bredere beweging: een manier om waarden als vertrouwen, gelijkwaardigheid en medemenselijkheid niet alleen uit te spreken, maar ook concreet vorm te geven. 

Waarden voelbaar maken vanaf het begin

Daarmee raakt het onderzoek aan een bredere vraag: welke rol kan een arbeidscontract spelen in een menswaardige arbeidsrelatie? 

Het SEOR-rapport benadrukt het belang van de verwachtingen, beloften en waarden die werkgever en werknemer over en weer hebben. Veel daarvan blijft normaal gesproken impliciet. Conscious Contracting maakt die verwachtingen bespreekbaar en zichtbaar.  

Juist omdat de arbeidsovereenkomst vaak het eerste formele document in een arbeidsrelatie is, is het een belangrijk moment om te laten zien waar een organisatie voor staat en wat werkgever en werknemer van elkaar mogen verwachten. Niet als losstaand document, maar als onderdeel van de manier waarop een organisatie de relatie met medewerkers in de volle breedte vormgeeft. 

Met Conscious Contracting wil de Goldschmeding Foundation bijdragen aan manieren van werken waarin niet alleen het belang van de organisatie, maar ook het belang en welzijn van de ander wordt meegewogen. De ervaringen van deze drie organisaties laten zien hoe dat zelfs in een van de meest formele onderdelen van de arbeidsrelatie, heel concreet vorm kan krijgen.